زعفران در زبان فارسی به معنای عالی،براق و ممتاز است و مشابهت نام آن در زبانهای دیگر گواهی بر مهد ایران زمین است.

رایج ترین نام برای زعفران در جهان باستان کرکم (Kurume) بوده و از قرن پنجم یا ششم میلادی در مناطق غربی ایران عصر ساسانی ،نامی گویشی برای این محصول رواج یافته ، که عربها مطابق قواعد تلفظی خود آن را  ‌زعفران نامیده اند.

قدیم ترین اسنادی که از مصارف خوراکی و غیر خوراکی زعفران بر جای مانده مربوط به عصر هخامنشیان است . نویسندگان قدیم سخت شیفته جلال و شکوه پذیرایی در جشن و بزم های شاهان هخامنشی بوده اند. سفره شاهان بعد از کورش ، از نظر تنوع و دلپذیری خوراک ها ، تحول زیادی پیدا کرد. از جمله خوراکی های سفره آنان تافتون ها و گرده های نان لطیف زعفران زده یا کلوچه های شیرین گزارش شده ، که از آرد گندم های اعلای مصر و یونان و جو خوید و شیره  و زعفران می ساخته اند.


گیاه زعفران با نام علمی crocus sativus Linnaeus از خانواده زنبقیان می باشد .

زعفران گیاهی است نیمه گرمسیری و در نقاطی که دارای زمستانهای ملایم و تابستان گرم و خشک باشد به خوبی می روید. دوران رشد آن مصادف با پاییز و زمستان و اوایل بهار است  و تابستان دوران خواب یا استراحت گیاه است وبه  همین دلیل در دوران کشت کمترین میزان آب را می طلبد.

زعفران گیاهی علفی ، کوچک، چند ساله و پیاز دار است .گیاه زعفران از پیاز ، برگ، پرچم ، کلاله ، خامه و گلبرگ تشکیل شده است. پیاز زعفران از نوع توپر و کروی شکل به قطر ۳ تا ۵ سانتی متر  و دارای پوشش الیافی قهوه ای رنگ می باشد. ازهر پیاز ۶ تا ۹ برگ باریک نظیر برگ چمنی می روید.

گل زعفران اولین اندامی است که در اوایل پاییز ظاهر می شود. از وسط برگ ها ، ساقه گلدار خارج شده که به یک تا سه گل منتهی می شود.گل ها اغلب بنفش رنگ و در بعضی واریته ها به رنگ گلی یا ارغوانی و دارای ۶ گلبرگ هستند. گل ها دارای سه پرچم و یک مادگی منتهی به کلاله سه شاخه به رنگ قرمز متمایل به نارنجی است.